Aflevering 9. ‘VERSUIMD BRASIL’.

Dit artikel verscheen in het Veronicablad in het seizoen 1985-1986.

Ondanks het feit, dat de Neder­landse kolonisatie van een deel van Brazilië slechts 30 jaar heeft geduurd is dit feit nog steeds bij bijna elke Braziliaan bekend en weet hij er ook over te ver­tellen. In elk geval kent de Braziliaan de naam van prins Johan Maurits van Nassau, een achterneef van Willem van Oranje, die in het verre Brazilië zeven jaar lang gouver­neur is geweest.

Hij voerde een voor die tijd buitengewoon democratisch be­wind, en hij was de initiatiefnemer van de allereerste wetgevende vergadering in Amerika. Tijdens die vergadering wa­ren er vertegenwoordigers van niet al­leen Hollanders, maar ook van Portuge­zen, Joden en van Indianen aanwezig. Naast zijn bestuurlijke capaciteiten was Johan Maurits ook een groot kunstlief­hebber en in zijn gevolg had hij maar liefst 48 kunstenaars meegenomen. En dat is de reden, dat in de aflevering van "Nederlanders Overzee" over Brazilië heel wat schitterende prenten voorko­men, die gemaakt zijn in de tijd dat Jo­han Maurits daar de scepter zwaaide.

Hij werd zo geliefd bij Portugezen en In­dianen dat hij de bijnaam kreeg van "Maurits, de Braziliaan". Toen hij uitein­delijk vertrok en terugging naar Neder­land hebben de Indianen hem op de schouders door de branding naar zijn schip gedragen...

In het jaar 1500 werd Brazilië ontdekt en werden grote delen van de kuststrook in bezit genomen door de Portugezen, die op weg waren naar Azië. Vanaf dat moment werden de Braziliaanse India­nen min of meer onder de voet gelopen en stierven ze bij duizenden aan Europe­se ziekten.

In Brazilië, dat wil zeggen in het gedeelte waarin de Hollanders in het begin van de 17de eeuw geïnteresseerd waren, lagen de rijke suikerdistricten. En dat was het noordwestelijke gedeelte vanaf Salvador de Bahia de Todos Santos, ofwel Sal­vador in de Allerheiligenbaai.

Al in 1624 was er - op initiatief van de zo­juist opgerichte West Indische Compag­nie - een grote vloot uitgezonden onder leiding van o.a. Piet Hein. Hij paste een speciale tactiek toe die wij het best kun­nen omschrijven als ‘de georganiseerde chaos’. Hij bombardeerde met zijn kanonnen Salvador, beklom samen met zijn trompetter als eerste het zogenaam­de waterfort, joeg de Portugezen op de vlucht en nam de stad in. Een staaltje van krijgskunst dat er wezen mag!

Maar in Nederland was men niet zo onder de indruk van deze prestatie. Toen hij echter een paar jaar later de zilver­vloot veroverde, stond heel Holland wél op zijn kop. Piet Hein heeft hierover toen nog zijn verbazing uitgesproken. Naar zijn mening was de verovering van Sal­vador een veel grotere prestatie ge­weest.

Omdat de Portugezen herhaaldelijk pro­beerden het verloren gebied te herwin­nen, stond de Nederlandse kolonie in Brazilië continu onder zware druk. Dat was de reden dat Johan Maurits geld, mankracht en kanonnen vroeg aan de West Indische Compagnie. Keer op keer herhaalde hij die vraag, maar de Heren 19 van de West Indische Compagnie wa­ren alleen geïnteresseerd in winst, liefst heel snelle winst.

Zij voelden niets voor koloniseren en hadden amper geld om te investeren in soldaten en kanonnen. Johan Maurits diende daarop zijn ont­slag in en keerde terug naar Nederland. Een paar jaar later werd de Nederlandse kolonie onder de voet gelopen door de Portugezen. De West Indische Compag­nie had alles nagelaten om het suikerge­bied voor de Hollanders te behouden. In Nederland zeiden ze dan ook: "Ver­zuimd Brasil".

Aflevering 9.  'VERSUIMD BRASIL'.

'FORT ORANJE, een relikwie
van onze historie'.
Zo zien de meeste Brazilianen het zelf nog steeds. Aan de 'Hollandse Periode' wordt door sommigen, 300 jaar later, met weemoed teruggedacht. Langs de kust van Brazillë liggen her en der nog verschillende,  typisch Hollandse forten.

Home             DVD              Naar top                    Naar aflevering 10.